Vlast nacističke Nemačke u januaru 1940. godine donela je odluku o osnivanju najzloglasnijeg koncentracionog logora Aušvic. Nalazio se u južnoj Poljskoj, 50 km zapadno od Krakova i 286 km od Varšave.
Ime je dobio po obližnjem gradu Osvjenćim (Aušvic na nemačkom). Nakon nemačke okupacije Poljske septembra 1939. godine, Osvjenćim je priključen Nemačkoj i ime mu je promenjeno u Aušvic. Dan oslobođenja logora, 27. januar, u svetu se obeležava kao Dan sećanja na Holokaust.
Aušvic se sastojao od tri glavna logora ‘Aušvic 1’ koji je otvoren prvi, u maju 1940. godine i u kome su stradali mahom Poljaci. Najveći logor ‘Aušvic 2’ (Birkenau), otvoren je u oktobru 1941. godine i bio je ‘logor smrti’ u kome je život izgubilo više od milion ljudi. Logor ‘Aušvic 3’ (Monovic) otvoren je u maju 1942. godine i bio je radni logor u čijoj fabrici se proizvodila IG boja. Prvi zarobljenici u kamp su dovedeni u maju 1940. godine, i to su uglavnom bili Poljaci koji su pružili otpor nemačkim okupacionim vlastima.
U septembru 1941. godine SS je na 600 sovjetskih zarobljenih vojnika testirao otrovni gas ‘ciklon B’ koji je potom korišćen u gasnim komorama logora u kojima je većina zatvorenika ubijena odmah po prispeću u logor. Ostali su umrli od sistematskog izgladnjivanja, prinudnog rada, nekontrolisanih epidemija, ili su streljani i ubijani u medicinskim eksperimentima.
Svaki zarobljenik u logoru imao je broj dok je slovo bila oznaka za nacionalnost a Jevreji su nosili i žute Davidove zvezde.
Svi zarobljenici svrstavani su u neku od šest kategorija: politički zatvorenik, Jehovini svedoci, iseljenici, raseljeni, socijalisti, kriminalci i homoseksualci. Prema SS merilima, život Jevreja je vredeo najmanje zbog čega su mučeni najgorim metodama.
Do marta 1942. godine u kampu su bili mahom zarobljenici iz Poljske ali je bilo i zarobljenika iz Češke, Nemačke i Jugoslavije. Od aprila te godine počele su deportacije Jevreja iz svih delova Evrope u Aušvic kao rezultat nacističkog “konačnog rešenja”. Prema nepotpunim podacima, u Aušvic je deportovano i najmanje 12.000 Jugoslovena, mahom Jevreja, ali je među njima bilo i partizana i ilegalaca. Aušvic se sastojao od 28 blokova a svaki blok je bio predviđen za smeštaj 700 zarobljenika ali se u njima nalazilo i po 1.200 ljudi. Blokovi su bili bez osnovnih uslova za život, puni pacova, bez svetla, grejanja i dovoljno toaleta. Radni dan u kampu leti je počinjao u 4:30h a zimi u 5:30h, zarobljenici su dnevno dobijali pola litre vode, nejestivu supu za ručak i crni hleb za večeru. Od 928 zarobljenika, mahom Poljaka, koji su pokušali da pobegnu iz logora samo 196 uspelo je da se domogne slobode.
Posle velikih borbi i pogibije oko 230 vojnika Crvene armije, logor je oslobođen na današnji dan 1945. godine.
Po ulasku trupa Crvene armije oslobođeno je oko sedam hiljada preživelih zatočenika. Taj datum je proglašen za Međunarodni dan sećanja na Holokaust.
Kada je Aušvic proglašen za memorijalni centar i muzej 1947. godine još deset godina su trajale ekshumacije. Komandant logora Rudolf Hes je na Nirnberškom procesu svedočio da je do 2,5 miliona ljudi umrlo u Aušvicu.
Do danas su sačuvani mnogi objekti logora Aušvic. Oni su zvanično pod zaštitom Državnog muzeja Aušvic-Birkenau, osnovanog 1947. godine, koji ima i funkciju istraživačkog centra za proučavanje holokausta. UNESKO je ovaj logor 1979. godine proglasio delom Svetske baštine pod imenom ‘Aušvic-Birkenau – nemački nacistički koncentracioni logor smrti’.
Komentari
Radio Bambi se ograđuje od komentara. Oni su stav i lično mišljenje čitalaca (slušalaca) i ne odražavaju stavove naše redakcije!